Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement

La-i ka Sabananyo ko, Uda Wagub?

N
Penulis: Novitri Selvia❯
Firdaus Abie, Wartawan Utama & Penulis Novel Berbahasa Minang.(Padek.co)
Firdaus Abie, Wartawan Utama & Penulis Novel Berbahasa Minang.(Padek.co)

PADEK.JAWAPOS.COM-SANGKEK manulih novel babahaso Minang, ado kawan mengecek-an, manulih jo bahaso Minang samo jo mamiliah tagak di nan langang. Iyo lai ado juo urang nan bahaso Minang kini? Jan ka mambaconyo, mangecek se indak samparono sariknyo doh. Antah-antah apo se karajo tu!


Advertisement

Caliaklah ka sakuliliang. Rosok tapi kain surang, ba-a awak? Lai babahaso Minang juo? Ba-a dunsanak awak? Lah bacampua bahasonyo jadi bahaso Midun. La-i tau jo bahaso Midun? Tantu la-i. Kok indak, iyo-lah sansei.

Caliak anak kamanakan wak! Lah baraliah bahasonyo ndak? Labiah lunak lidahnyo jo bahaso Inggris. Kok indak, bahaso Korea-nyo labiah badaceh daripado Minang.

Kok lai ado juo nan babahaso Minang, mungkin nan lahia sabalun taun 1994. Itu rasonyo nan lun patah lidah e babahaso Minang. Kok taun sasudah tu, nan lahia antaro 1995 ka 2009, atau nan sasudahnyo, Generasi alpha, iyo lah tapetai-petai bahaso Minangnyo mah.

Advertisement

Sia nan salah? Anak-anak tu? Jan sumbarang tuduah se. Sambuah diantaronyo dek ajaran apak mandenyo mah. Apak mande nan ma-aja, nan manjadian bahaso sa ari-ari, tantu ado pulo sabab musababnyo diaja cando itu.

Partamo, dima anaknyo basikola katiko TK jo SD. Jikok basikola di tampek tingga se, atau di kampuang-kampuang, lai abeh bahaso Minangnyo mah.

Tapi kok sakolanyo lah mamiliah ka tangah kota, bacampua nan basikola di sinan, tantu apak mandenyo ma-aja anak-anak jo bahaso Indonesia, jo bahaso Inggris bagai. Buliah indak tatingga bana anak ko.

Advertisement

Dr Hasanuddin M.Si, baliau ko dulunyo Dekan Fakultas Ilmu Budaya Unand parnah mengacek-an, status bahaso Minang sangat terancam. Bahaso Minang ko terancam punah. Kok bahaso daerah di dunia nan lain, lah sambuah nan punah. 

Nan mambuek punah tu, urang nan mangecek jo bahaso Minang lah bakurang. Singkok ciek-ciek. Bandiang-an urang mangecek jo bahaso Minang ari ko jo 25, kok indak 40 taun lampau.

Cubo pulo sigi, lah bara kato-kato saisuak indak tadanga lai? Lai ado juo Sanduak Dukuang? Kabak? Pacak? Sabia? Sabiah? Nonoh? Cemo? Sunduik? Sungu? Suyak? Carucuih, Carocoh? Cati? Cagua, Mancagua? Kok dikaluan sadonyo, jadilo kamus agak tigo mah.

Kecek Mak Hasanuddin tu, karano lah bakurang juo urang nan mangecek jo bahaso Minang, sahinggo lah sambuah pulo kosa kata, isolek, dialek bahaso Minang nan indak jaleh dek urang kini lai.

Bak itu pulo Drs Januarisdi M.LIS. Katiko novel Indak Talok Den Kanai Ati tabik, baliau mangecek-an (ditulih jo bahaso Indonesia); Kekuatan Bahasa Minangkabau terletak pada aspek penuturan.

Rangkaian bunyi rumit, unik yang melahirkan kata-kata sederhana yang menjalin menjadi kalimat indah, merajut makna mendalam adalah karakteristik Bahasa Minangkabau yang sulit ditemukan dalam bahasa lain.

Katiko ditalungkuik tilantang-an, baru di Kota Pariaman, ado kurikulum Bahasa dan Sastra Minangkabau (BSM) nan diaja-an ka anak sakola. Daerah lain ba-a? Antahlah!

Manjalang rirayo kapatang, Wakil Gubernur Sumbar Vasko Ruseimy manyorak-an di labuah nan gadang, galanggang nan rami. Kecek baliau, pelestarian budaya. Apo nan ado diawak nan dilakek-an.

Sajak ado Bandara Internasional Minangkabau (BIM), nan dipagunaan biasonyo bahasa Indonesia jo bahaso Inggris. Kini ko lah disalo jo Bahaso Minang. Kok di Bandara wak, iyo baru lo nan coitu, tapi di tampek lain, lah biaso sajo.

Tapi, indak ba-a juo diagiah duo ampu tangan ka Uda Wagub Vasko ko, sabab batua nan dikecek-annyo. BIM ko pintu kalua masuak ranah Minang, jadi indak salah pulo disambuik jo caro awak. Jo bahaso awak bagai. Buliah tau pulo urang!

Di bandara salasai. Sasudah tu ado karajo lain nan manunggu untuak dipelok-i. Paliang indak, lah babulu cik mato mancaliak bahaso Minang nan indak sandereh co kini ko. Bak kato urang saisuak; jalan diasak dek urang lalu, cupak dituka dek urang panggaleh.

Lai tau dima masalahnyo? Bahaso Minang awak kini, sakarek ula sakarek baluik. Sabuah se liua jo kantuik. Bahaso Minang disalo jo bahaso Indonesia. Indak hanyo bunyinyo nan lawak, aratinyo basilemak peak pulo. 

Co sigi dih. Ikua Koto, jadi Ikur Koto. Apo makasuiknyo? Parak Karambia baganti jadi Parak Kerambil. Sabana karambia paja nan manggantinyo!  Alang Laweh jadi Alang Lawas. Lai samo juo aratinyo ko-lah?

Balingka diindonesia-an pulo lah, ba-a pulo bunyinyo? Kampuang Jua? Padang Lua? Parak Rumbio? Saok Laweh? Sianok, apo buliah dituka jo Berdiam Saja?

Kok disusun ciek-ciek, sambuah nan dapek mah, tapi ba-a lai. Barang ko-lah kusuik sajak lamo, sasudah tu indak ado pulo nan mangakok manyalasaian doh.

Itu manulis jo manyabuik namo kampuang sajo, ado pulo nan lain mah. Ba-a caro manulih-an. Ado nan indak bakarunciangan sajo. Ado disambuang ado dipisahnyo. Ma nan bana.  Sabananyo ado caro manulihnyo.

Contoh nan tarang. Bukittinggi. Asanyo Bukit dan Tinggi. Sasudah tu disambuang jadi Bukittinggi. Bukit Apit, ba-a kok indak Bukitapit? Tanah Datar. Ado nan manulih Tanah Datar, ado juo Tanahdatar.

Payakumbuh, kato ko dari dua suku kato; payo jo kumbuah, tapi kudian manjadi Payakumbuh. Ba-a kok balain se bunyinyo, tu ba-a pulo kok basambuang? Ba-a kok indak Payokumbuah?

Saketek disingguang tantang bahaso jo namo daerah. Untuang-untuang Uda Wagub lai mambaco nan Den tulih ko, sasudah kakoklah lai untuak karajo bisuak-bisuak. Tali Batali sadonyo, Uda Wagub. Kok dikakok, bakarenyuik juo kaniang deknyo mah. Kok indak, dicatait dek urang banyak, Da!

Iko agak bakarajo barek Uda Wagub manyalasaiannyo, mah. Kok iyo la-i sabananyo, pupuah se lah Uda Wagub. Sado urang di kampuang wak ko, tantu katuju jo apo nan Uda Wagub pikian mah. Tapi jan dipikian sajo, karajoan sasalasai-salasainyo.

Apo nan sangkek sari dikecek-an dek kawan Den,  manulis jo bahasa Minang samo jo mamiliah tampek tagak di nan langang, rasonyo kini indak la-i doh. Ado wakia gubernur, anak Generasi Y, sato lo mamiliah tampek tagak di sinan. Mambangkik-an baliak pelestarian budaya Minangkabau, paling indak dari bahaso daerah, bahaso Minang.

Paliang indak, Den maraso punyo tampek tagak nan samo jo baliau. Samo-samo bausaho untuak mambangkik-an bahasa Minang baliak. Sangkek musim kampanye Pilkada lampau, Den lai samo tampek duduak jo baliau.

Katiko tu baliau batandang ka PWI Sumbar. Den manjadi janang, mambukak kato, katiko Uda Wagub diskusi jo kawan-kawan wartawan. Kini Uda Wagub jo pangananyo, jo tunjuknyo, tu jo anggaran bagai. Kalau Den, tantu hanyo jo pangana samo tulisan sajo. (Firdaus Abie, Wartawan Utama & Penulis Novel Berbahasa Minang)

Advertisement
Sudahkah Anda mengikuti channel whatsapp kami?
WhatsApp
Padang EkspresIkuti

Jadilah pembaca setia, gabung sekarang juga di channel kami!


Advertisement

Berita Terkini

Advertisement
Advertisement

Populer